‘We moeten als sector de juiste woorden kiezen’

Pensioenspecialist Lisa Brüggen legt het uit in de rubriek ABP zoekt het uit
17 maart 2026

Meer dan de helft van alle pensioenfondsdeelnemers in Nederland is overgegaan op de nieuwe pensioenregels. ABP wil op 1 januari 2027 overgaan naar de vernieuwde pensioenregeling. Deze verandering vraagt om duidelijke communicatie voor werkenden en gepensioneerden. 

Het onderwerp is ingewikkeld. Het draait om de vraag hoe pensioenfondsen helder kunnen uitleggen wat er verandert en waarom pensioenfondsen bepaalde keuzes maken. In deze aflevering van ABP zoekt het uit bespreken we dit met wetenschapper Lisa Brüggen.

Brüggen is directeur van het kennisnetwerk Netspar, hoogleraar financiële dienstverlening aan de Universiteit Maastricht, en bijzonder hoogleraar pensioencommunicatie en keuzebegeleiding aan de Universiteit van Tilburg, gefinancierd door Instituut Gak. Ze houdt zich vooral bezig met pensioencommunicatie. Begin dit jaar kwam het kennisnetwerk met de eerste bevindingen van de Netspar Monitor Deelnemerservaringen. Wat blijkt? Deelnemers zijn in grote lijnen bekend met de nieuwe regels, en de meesten zeggen vertrouwen te hebben dat de overstap op de nieuwe regels goed verloopt.  

Gepensioneerden het meest tevreden

Maar meningen lopen enigszins uiteen als het gaat om verschillende leeftijdsgroepen. De groep jonger dan 55 jaar begrijpt gemiddeld beter waarom het pensioen anders geregeld moet worden dan 55-plussers. Een andere uitkomst is: een kwart van de mensen verwacht een (licht) negatief effect van de overstap. Het gaat dan vooral om werkenden tussen de 40 en 54 jaar die nog geld opzijzetten voor hun pensioen.

Verdeling jong en oud

Brüggen denkt dat er een duidelijke verklaring is voor de vrees bij een deel van de 40 tot 54-jarigen. Onder de oude en voor ABP (nu nog) huidige pensioenregels bouwen alle werkenden – procentueel gezien – evenveel pensioen op. Het maakt niet uit hoe oud iemand is. Maar de euro van een jongere heeft langer de tijd om meer waard te worden dan van een oudere deelnemer. Daarom bouwen jongeren in de huidige regels minder pensioen op voor dezelfde inleg en ouderen meer pensioen.

Dat is niet erg als iemand zijn hele leven bij hetzelfde pensioenfonds pensioen opbouwt. Maar vaak is dat niet zo. Dit verandert na de overstap op de nieuwe regels. Dan gaan jongeren meer pensioen opbouwen en ouderen minder. Het gevolg is dat er een groep deelnemers is - vanaf ongeveer 40 jaar - die hier nadeel van heeft. Zij hebben als jongere minder pensioen opgebouwd in de huidige regels, maar gaan niet meer pensioen opbouwen in hun latere loopbaan. Dit betekent dat ze in de vernieuwde pensioenregeling uiteindelijk minder pensioen kunnen opbouwen. “De meeste pensioenfondsen, ook ABP, compenseren dit. Maar bij deze groep leeft – terecht of onterecht – het gevoel dat ze erop achteruitgaan.”

Je pensioenpot laat zien hoe je financiële basis zich ontwikkelt, en het verwachte pensioen helpt om dat te vertalen naar een inkomen voor later

Duidelijk en effectief communiceren

Belangrijk punt is volgens Lisa Brüggen dat pensioenfondsen duidelijk en effectief communiceren als het gaat om de verwachtingen van werkenden en gepensioneerden. Daar liggen nog kansen.

Pensioenfondsen kunnen ook leren van in het verleden doorgevoerde wijzigingen van de pensioenregels in andere landen. Lisa Brüggen denkt daarbij onder andere aan Australië waar iedereen die voor zijn of haar pensioen spaart al veel langer een persoonlijke beleggingsrekening heeft. Dat lijkt op de manier waarop we in Nederland onder de nieuwe regels geld opzijzetten voor ons pensioen. Bij ons komt het geld onder de nieuwe regels in een pensioenpot. Zo weet u hoeveel geld er voor uw pensioen gespaard is. 

Pensioenvermogen en het ingeschatte pensioen

Als u straks inlogt ziet u hoeveel geld er is voor uw pensioen. Dat is nieuw, zegt Lisa Brüggen. “Deelnemers konden tot nu toe vooral zien wat ze later ongeveer per maand aan pensioen kunnen verwachten. Straks zien ze ook het vermogen dat daarvoor is gereserveerd. Dat bedrag is de financiële basis van je pensioen, maar het beweegt ook mee met de  financiële markten.”

Volgens Brüggen is het daarom belangrijk om de pensioenpot altijd naast het verwachte pensioen te bekijken. “Je pensioenpot kan van dag tot dag schommelen. Dat hoort er ook bij. Maar om te begrijpen wat dat betekent voor je inkomen later, moet je juist kijken naar het verwachte pensioen.”

Er verandert vaak nog veel tussen nu en het moment dat het pensioen ingaat. Bij de werknemer, bij het fonds en in de financiële markten. Denk bijvoorbeeld aan de rente. “Een hoog bedrag kan al snel de indruk wekken dat je er goed voor staat, terwijl het op zichzelf nog weinig zegt over hoeveel pensioen dat je daar later van kunt krijgen. Tegelijkertijd is dat vermogen wél de basis, en hangt de uiteindelijke pensioenuitkering ook af van aannames, bijvoorbeeld over rendement.”

“Het helpt daarom om beide samen te bekijken,” zegt Brüggen. “Je pensioenpot laat zien hoe je financiële basis zich ontwikkelt, en het verwachte pensioen helpt om dat te vertalen naar een inkomen voor later. Voor de meeste mensen is het voldoende om dat bijvoorbeeld één keer per jaar te doen.”

Woorden die werken

Volgens Brüggen is het belangrijk dat alle pensioenfondsen dezelfde termen gebruiken als ze over de nieuwe regels voor pensioen schrijven. “Er zijn mensen die bij verschillende fondsen pensioen hebben opgebouwd. Het is goed dat de sector zich over de vraag heeft gebogen welke woorden het meest geschikt zijn. Pensioenpot en gezamenlijke buffer zijn prima woorden.”

De sector is ook duidelijk als het gaat om het woord invaren. Ongeschikt. Het gaat hier om het moment van overstap. “Pensioenvermogen vind ik een lastige. Vermogen geeft het gevoel dat je rijk bent. Het is belangrijk dat we woorden kiezen die begrijpelijk en correct zijn én de juiste associaties oproepen. Daarom heeft ABP net als de meeste andere pensioenfondsen gekozen om het woord pensioenpot te gebruiken.”

Het onderwerp pensioen leeft meer

De overstap naar de nieuwe regels zorgt voor een groeiende interesse voor pensioen. “Het onderwerp leeft meer. Ik werd vroeger nooit aangesproken over onderzoeken die ik deed over communicatie en pensioen. Dat is nu vaak wel het geval.”

Een paar maanden geleden was er een informatiebijeenkomst over pensioen voor de werknemers van de Universiteit Maastricht, waar Brüggen werkt. “Voorheen moesten we echt ons best doen om de zaal vol te krijgen als er een bijeenkomst over pensioen werd georganiseerd. Deze keer was het in een mum van tijd vol. En wat ook opviel: er waren ook dertigers en veertigers en zelfs iemand van 25 jaar oud. Voorheen kwamen vooral 55-plussers op dit soort voorlichtingsbijeenkomsten af. Hier ligt een kans om meer mensen te bereiken over pensioen.”

Advies aan deelnemers

Met het oog op de overstap van ABP naar de nieuwe regels voor pensioen (waarschijnlijk op 1 januari 2027) heeft Lisa Brüggen nog een belangrijk advies. “Als iemand van plan is om eerder te stoppen met werken of voor 1 januari van baan wil veranderen, dan is het belangrijk om te kijken wat dit voor je pensioen betekent. Stel je werkt in een academisch ziekenhuis en je stapt over naar een regionaal ziekenhuis. Dan kom je bij een ander pensioenfonds en ben je dus geen actieve deelnemer van ABP meer. Dan krijg je minder of geen compensatie. Let hierop!”

U ontvangt mogelijk compensatie (vergoeding)

Nu bouwen alle deelnemers met elke euro inleg evenveel pensioen op. Het maakt niet uit hoe oud u bent. We beleggen dat geld. In de vernieuwde pensioenregeling verandert dit. Deelnemers die bij ons pensioen opbouwen tussen de 40 jaar en 68 jaar kunnen hierdoor meer nadeel hebben dan anderen.

Ook interessant voor u

  • We zoeken naar mensen die nog recht hebben op pensioen

    Pensioen | achtergrond

    06-02-2026

    We zijn op zoek naar zo’n 18.000 mensen die nog pensioen van ons tegoed hebben.

    Lees meer over niet-opgevraagde pensioenen
  • In de PensioenGids leest u wat de vernieuwde pensioenregeling voor u betekent

    Vernieuwd pensioenstelsel

    06-01-2026

    Op 1 januari 2027 wil ABP overgaan naar de vernieuwde pensioenregeling. We nemen u stap voor stap mee in de overgang. Bijvoorbeeld met de PensioenGids.

    Bekijk de digitale PensioenGids